Manipulacja stosowana w reklamie.

5Ostatnio da się zauważyć, iż zjawisko manipulacji staje się powszechnie stosowane. Manipulacja ludźmi za pomocą języka wykorzystywana jest przez dziennikarzy, polityków, a wreszcie przez twórców reklam. Potencjalni odbiorcy reklamowych komunikatów doskonale wiedzą, że głównym celem reklamy nie jest informowanie, lecz nakłanianie i przekonywanie. Jednakże jednocześnie oczekują na odwrotność. Właśnie stąd reklamodawcy, aby “upiec dwie pieczenie na jednym ogniu”, nadają reklamie pozór autentyczności, maskujący zasadniczą funkcję komunikatu, czyli perswazję. Jak każda wypowiedź, tak i reklama spełnia wiele funkcji, na przykład informacyjną, estetyczną, kontaktową, ekspresywną, rytualną, jednakże z całą pewnością nadrzędną jest funkcja nakłaniania. Wypowiedzi reklamowe są tworzone po to, by przekonać jak największą liczbę osób do zakupu danego produktu lub skorzystania z usługi proponowanej przez nadawcę. Wzbudzanie emocji, przestrzeganie wymogów gatunkowych czy przekazywanie informacji, jedynie służy wpłynięciu na zachowanie i postawę odbiorcy.

Przekaz reklamowy.

4Spora część komunikatów reklamowych opiera się na tak zwanej technice fragmentacji, czyli prezentuje tylko niektóre cechy przedmiotu bądź oferty, jakie uznaje za największe zalety i które najbardziej przyciągną uwagę konsumenta. Odbiorca w konsekwencji otrzymuje znacznie zniekształcony i okrojony obraz rzeczywistości, a tym samym uniemożliwia on mu obiektywną ocenę reklamowanego produktu, bowiem nie otrzymuje żadnych informacji dotyczących, choćby i ceny, warunków promocji, kredytu, etc. Nie zostaje także powiadomiony o jakichkolwiek usterkach czy wadach towaru, ponieważ mogłoby to w oczywisty sposób wpłynąć negatywnie na jego zachowanie i prawdopodobnie zrezygnowałby ze skorzystania z oferty. Konsument jest więc zdezorientowany, a właściwie bardzo często można powiedzieć, iż z reklamy nie jest w stanie dowiedzieć się niczego konstruktywnego, poza faktem istnienia na rynku danego artykułu. W efekcie zostaje “zbombardowany” informacjami, że nowy produkt jest lepszy, wyjątkowy, wspaniały czy prawdziwy.

Działania manipulatorskie.

3Enigmatyczność wyrazów typowo manipulatorskich z punku widzenia twórców reklam jest bardzo dużą zaletą. Bowiem, na przykład “nowe” w świadomości odbiorców jest kontynuacją wizji czegoś lepszego, niż było dotychczas, a więc warto to kupić i wypróbować. Fragmentaryczność przekazu jest bardzo ściśle powiązana z rozwojem i szybkością. Czas antenowy a także ilość miejsca na stronie gazety nie tylko są ograniczone, ale co za tym idzie dość drogie. W związku z tym reklamodawcy chcą wykorzystać jak najmniej czasu bądź miejsca w prasie, by działania marketingowe okazały się dla nich opłacalne, a jednocześnie skuteczne. Natychmiastowość w informowaniu sprzyja działaniom manipulacyjnym z powodu spotęgowania siły wyselekcjonowanych cech artykułu. Błyskawiczność w informowaniu osłabia także w pewnym sensie wrażliwość konsumenta, bowiem skupia się on na tym, aby zdołać dotrzymać tempa reklamie, co skutkuje w braku koncentracji na ich zasadniczej treści, czyli nie ma czasu, by mógł zastanowić się nad tym, co niedopowiedziane albo pominięte.

Język manipulacyjny.

2W tekstach reklamowych usłyszeć można również przysłowia oraz powszechnie znane powiedzenia. Jednakże, dość często powiedzenia te są dostosowane do cech oferowanego produktu, a tym samym parafrazowane. Dzięki użyciu takiego chwytu, komunikat staje się bardzo łatwy do zapamiętania, a także budzi pewne określone skojarzenia. W owy sposób pomiędzy nadawcą i odbiorcą zastaje zbudowana nić porozumienia, która opiera się na zaufaniu konsumenta i wspólnej wiedzy, co do źródła pochodzenia powiedzenia. Zaufanie takie wynika z pewnej “swojskości” przekazu, które uzyskane jest właśnie dzięki zastosowaniu przysłowia. Taka czynność sprawia, iż reklama przestaje być nudnym absurdem, a dzięki skorzystania z języka potocznego, niejako staje się częścią życia odbiorców i wkomponowuje się w otaczający ich klimat. Sam reklamodawca nie stawia się tutaj na uprzywilejowanej pozycji, a wręcz przeciwnie jest na tym samym poziomie, co jego potencjalny klient. Ponadto zastosowane parafrazy powiedzeń i przysłów z powodu swojej trafności wzbudzają zainteresowanie i nie rzadko śmieszą, czyli nie pozwalają na obojętną reakcję.

Podstawy techniki manipulacji.

1Reklama nie mówi, że dany produkt jest najlepszy, a jedynie sugeruje i tym samym nie zaprzecza, że inne produkty są równie dobre. Granie na emocjach konsumentów jest podstawową techniką manipulacji stosowaną w reklamach. Nierzadko uczucia są zdradliwe, kształtuje je chwila, której często się ulega. Decyzje podjęte pod wpływem emocji są bardzo szybkie i często nawet przeczą wszelkiemu racjonalizmowi, dlatego równie szybko okazać się mogą pochopne. Reklamodawcy chętnie korzystają z tej sfery ludzkiej osobowości i tym samym budzą w odbiorcach ukryte pragnienia, tworzą iluzje, zgodnie z którymi zakup określonego towaru implikuje spełnienie owych marzeń. Wszystkie komunikaty reklamowe są skierowane do ścisłego grona osób, na przykład do dzieci, młodzieży, dorosłych, kobiet, mężczyzn, miłośników muzyki, samochodów, sportu, etc. W związku z tym poszczególne przekazy oddziaływują na przeróżne sfery emocjonalne, nawet na najbardziej wrażliwe osoby. Natomiast reklamy dla dzieci przepełnione są śmiechem, optymizmem i radością.